Bent u controleplichtig in 2026? Doe de check
Wat is de controleplicht en waar komt die vandaan?
De controleplicht is verankerd in het Burgerlijk Wetboek, boek 2. Bepaalde rechtspersonen zijn wettelijk verplicht om hun jaarrekening te laten controleren door een Registeraccountant. Dit is niet vrijblijvend: zonder een goedkeurende controleverklaring kunt u uw jaarrekening niet deponeren en kunt u in gebreke worden gesteld.
De achtergrond van de controleplicht is transparantie en bescherming van derden. Aandeelhouders, crediteuren, banken en andere partijen die belangen hebben bij uw organisatie, moeten kunnen vertrouwen op de cijfers in de jaarrekening. Een onafhankelijke accountant geeft die zekerheid.
Welke drempelwaarden gelden voor BV's en NV's in 2026?
Voor besloten vennootschappen en naamloze vennootschappen geldt de controleplicht zodra in twee opeenvolgende boekjaren aan minimaal twee van de volgende drie criteria wordt voldaan: een balanstotaal van meer dan 6 miljoen euro, een netto-omzet van meer dan 12 miljoen euro of meer dan 50 medewerkers (berekend op basis van fulltimeequivalenten).
De toetsing vindt plaats over twee opeenvolgende jaren. Overschrijdt u de grens in boekjaar 2024 en 2025? Dan bent u controleplichtig voor het boekjaar 2026. Zakt u in een jaar onder de grens, dan vervalt de verplichting pas als u ook het daaropvolgende jaar onder de grens blijft.
Gelden andere regels voor stichtingen en verenigingen?
Ja. Voor stichtingen en verenigingen gelden afwijkende drempelwaarden, die afhankelijk zijn van de activiteiten en de financieringsvorm. Een stichting die subsidies ontvangt van de overheid kan al controleplichtig zijn bij een relatief kleine omvang, afhankelijk van de subsidieverstrekker en de subsidievoorwaarden.
Woningcorporaties, onderwijsinstellingen en zorginstellingen hebben hun eigen wettelijke kaders die veelal strengere controlevoorschriften bevatten. Bij twijfel is het verstandig om dit te laten toetsen door een accountant die bekend is met uw specifieke sector.
Wanneer bent u vrijwillig controleplichtig?
Naast de wettelijke controleplicht kunnen ook statuten of overeenkomsten een controle verplicht stellen. Denk aan aandeelhoudersovereenkomsten, leenovereenkomsten met banken of andere financiers en subsidierelaties met overheden of fondsen.
In deze gevallen spreekt men van een vrijwillige controle, ook al voelt deze allesbehalve vrijwillig. De Registeraccountant voert de controle in zo'n geval uit conform dezelfde standaarden als bij een wettelijke controle, en de controleverklaring heeft dezelfde status.
Wat zijn de gevolgen als u de controleplicht negeert?
De gevolgen van het niet laten uitvoeren van een verplichte accountantscontrole zijn aanzienlijk. Ten eerste kunt u de jaarrekening niet rechtsgeldig deponeren. Ten tweede kunt u in geval van faillissement persoonlijk aansprakelijk worden gesteld als bestuurder, omdat de administratie niet aan de wettelijke eisen voldoet.
Daarnaast loopt u het risico op conflict met aandeelhouders, geldverstrekkers of subsidieverstrekkers die contractueel recht hebben op een gecontroleerde jaarrekening. De reputatieschade die dit kan veroorzaken, is moeilijk te kwantificeren maar nooit te onderschatten.
Hoe werkt de jaarrekeningcontrole in de praktijk?
Een jaarrekeningcontrole bestaat uit twee fasen. In de interim-fase, die doorgaans in het lopende boekjaar plaatsvindt, toetst de accountant de werking van interne beheersingsmaatregelen en voert hij dossieronderzoek uit. In de eindfase, na het sluiten van de boeken, controleert de accountant de definitieve jaarrekening op juistheid en volledigheid.
Het proces eindigt met een controleverklaring. Deze kan goedkeurend zijn, een beperking bevatten of een afwijkend oordeel uitdrukken. Een goedkeurende verklaring geeft aan dat de jaarrekening in alle van materieel belang zijnde opzichten een getrouw beeld geeft.
Hoe vroeg moet u een accountant inschakelen voor 2026?
Hoe eerder, hoe beter. Idealiter schakelt u een accountant in voor het begin van het boekjaar, zodat de interim-controle tijdig kan plaatsvinden. Een late start vergroot de kans op vertraging bij de eindcontrole en het risico dat de jaarrekening niet op tijd gedeponeerd kan worden.
Bent u voor het eerst controleplichtig in 2026 of wilt u wisselen van accountant? Neem dan zo snel mogelijk contact op met A.R.E. Audit & Advisory. We plannen graag een gratis kennismaking in en kijken met u naar de mogelijkheden voor een vlekkeloze controle van uw boekjaar 2026. Bereikbaar via +31 85 060 14 00 of via het contactformulier op onze website.