Onderwijsaccountantsprotocol 2026: dit verandert er voor uw instelling
Elk jaar publiceert de Inspectie van het Onderwijs het Onderwijsaccountantsprotocol. Bij veel schoolbestuurders en financieel directeuren belandt het ergens in de mailbox met de gedachte: daar kom ik later op terug. Begrijpelijk, maar de conceptversie 2026, gepubliceerd op 6 juli 2026, verdient uw aandacht nu, niet pas als in december de definitieve versie verschijnt.
In dit artikel leest u wat het protocol inhoudt, wat er in 2026 verandert en wat dat concreet betekent voor uw instelling.
Wat is het Onderwijsaccountantsprotocol?
Het Onderwijsaccountantsprotocol OCW is de leidraad voor de jaarlijkse accountantscontrole van onderwijsinstellingen. Het vormt de schakel tussen wet en regelgeving en de werkzaamheden van de instellingsaccountant. Op welke punten wordt de jaarrekening getoetst, welk referentiekader geldt daarbij en welke accountantsproducten moeten richting DUO en het ministerie van OCW worden aangeleverd.
Het protocol geldt voor alle onderwijssectoren: primair onderwijs, voortgezet onderwijs, middelbaar beroepsonderwijs en hoger onderwijs. Elke sector kent eigen aandachtspunten, maar de kern is overal gelijk. Publieke middelen vragen om een transparante en betrouwbare verantwoording.
Goed om te weten: het oordeel over de financiële rechtmatigheid wordt afgegeven door de instellingsaccountant, op basis van het Kader financiële rechtmatigheid dat als bijlage bij het protocol hoort. Maar dat oordeel valt of staat met de kwaliteit van uw administratie en interne beheersing.
Wat is er nieuw in het Onderwijsaccountantsprotocol 2026?
De conceptversie 2026 bevat een aantal wijzigingen die direct doorwerken in de controle van uw jaarrekening.
1. Overgangsjaar iXBRL: digitaal verantwoorden via een Report Package
De grootste vernieuwing komt uit het project Samen Verantwoorden. Boekjaar 2026 is een overgangsjaar. Uw instelling mag het jaarverslag nog op de traditionele manier bij DUO indienen, maar kan er ook voor kiezen om, vooruitlopend op de verplichtstelling, digitaal te verantwoorden in iXBRL, in de vorm van een Report Package. Kiest u voor iXBRL, dan voert uw accountant daarbij een aanvullende assuranceopdracht (Standaard 3950N) uit met een redelijke mate van zekerheid. Wie hier in 2026 al ervaring mee opdoet, staat straks niet voor verrassingen als het verplicht wordt.
2. Geoormerkte subsidies blijven onder het vergrootglas
De besteding van geoormerkte aanvullende subsidies met een bestedingsverplichting, de subsidies die u verantwoordt in model G2, vormt een afzonderlijke controlemassa met een specifieke uitvoeringsmaterialiteit van 3 procent. De aanwijzingen in de individuele subsidiebeschikkingen zijn daarbij leidend. Een sluitende subsidieadministratie, waarin bestedingen per beschikking te volgen zijn, is dus geen luxe maar een voorwaarde voor een soepele controle.
3. Investeren met publieke middelen in private activiteiten (mbo en ho)
De Beleidsregel investeren met publieke middelen in private activiteiten 2025 werkt door in zowel het bestuursverslag als de rechtmatigheidscontrole. Het protocol bevat inmiddels een aparte bijlage over de foutenevaluatie bij deze beleidsregel. Verricht uw instelling private activiteiten, dan is dit hét moment om de verantwoording daarvan tegen het licht te houden.
4. VOG controle: vrijwillig, als aparte opdracht
De controle op de tijdige aanwezigheid van de Verklaring Omtrent het Gedrag maakt sinds 2024 geen deel meer uit van de verplichte jaarrekeningcontrole. Instellingen kunnen deze controle wel vrijwillig laten uitvoeren als afzonderlijke opdracht. Het protocol bevat hiervoor een apart deelprotocol.
Wat betekent dit voor uw bestuur?
De rode draad is dat de accountant zichtbaar moet kunnen steunen op uw interne processen. Concreet betekent dat heldere autorisatieprocedures, een actueel inkoop en treasurybeleid, een personeels en salarisadministratie die aantoonbaar op orde is en een subsidieadministratie waarin bestedingen per beschikking herleidbaar zijn. Niet omdat u iets te verbergen heeft, maar omdat de controle anders meer tijd kost, meer vragen oproept en in het slechtste geval leidt tot een aangepaste verklaring.
Overweegt u de overstap naar iXBRL? Begin dan tijdig met uw accountant en administratiekantoor het gesprek over wat dat vraagt van uw systemen en aanlevering.
Een goede voorbereiding begint daarom niet in het najaar, maar gedurende het jaar. Bij A.R.E. Audit & Advisory werken wij het hele jaar door nauw samen met schoolbesturen en hun administraties. Wij signaleren tijdig waar het schuurt en zorgen dat de controle soepel verloopt, zonder gedoe op het laatste moment.
Vroeg beginnen loont
Let op: de nu gepubliceerde versie is een concept. De definitieve versie van het Onderwijsaccountantsprotocol 2026 verschijnt in december op de website van de Inspectie van het Onderwijs. Grote verschuivingen worden daarin doorgaans niet meer verwacht, dus wachten op de definitieve versie is geen reden om de voorbereiding uit te stellen.
Wie weet wat er wordt verwacht, wanneer welke documenten nodig zijn en waar de aandachtspunten zitten, ervaart de controle niet als verrassing maar als bevestiging.
Wilt u weten wat het Onderwijsaccountantsprotocol 2026 betekent voor uw instelling? Neem vrijblijvend contact op, wij denken graag met u mee.